Vergeet even de strak aangeplante wijngaarden van Bordeaux of Toscane. In de Boliviaanse Cinti-vallei slingeren eeuwenoude wijnstokken zich metershoog door de kruinen van inheemse bomen. Uit die bijna sprookjesachtige wijngaarden maken de zussen María José en Mercedes Granier onder de naam Jardín Oculto enkele van de spannendste wijnen van Zuid-Amerika. Hier worden oude druivenrassen geen folklore maar de basis voor een nieuwe Boliviaanse wijnidentiteit.
Een verborgen tuin op 2.300 meter hoogte
Jardín Oculto betekent letterlijk ‘verborgen tuin’ en dat is nauwelijks overdreven. In de Cinti-vallei in het Boliviaanse departement Chuquisaca groeien wijnstokken tussen vijgen-, appel- en olijfbomen, granaatappels en inheemse molle- en chañarbomen. Kippen en schapen lopen er vrij rond. Het landschap lijkt eerder op een verwilderde boomgaard dan op een conventionele wijngaard. Het meest bijzonder zijn de zogenaamde arbolitos, oude, ongeënte wijnstokken die zich rond bomen wikkelen en soms tot 6 meter hoog klimmen. Sommige zouden tussen 100 en 200 jaar oud zijn. Voor de oogst zijn ladders en manden nodig. Meestal werkt men per 2, 1 persoon klimt in de boom terwijl de andere beneden de trossen opvangt. Omdat verschillende druivenrassen door elkaar staan verloopt de pluk traag en volledig met de hand. De wijngaarden liggen op ongeveer 2.300 meter boven de zeespiegel. De intense zon, koele nachten en grote temperatuurverschillen helpen de druiven om rijpe aroma’s te ontwikkelen zonder hun natuurlijke frisheid te verliezen. Ook het irrigatiewater speelt een belangrijke rol. Water uit de Río Grande bevat meer mineralen uit oude schaliebodems terwijl de Río Chica vooral regen- en smeltwater uit de Andes aanvoert. Dat verschil draagt mee bij aan de uiteenlopende expressies van de verschillende percelen. Sinds 2014 beschikt de streek over de beschermde herkomstbenaming DO Valle de Cinti. Die moet niet alleen de plaatselijke wijnen maar ook het uitzonderlijke historische wijnbouwerfgoed beschermen.
2 zussen geven oude druiven een nieuwe stem
Jardín Oculto werd in 2019 opgericht door de zussen María José en Mercedes Granier. Wijn stroomt al generaties door hun familie. Hun overgrootvader Julio Ortiz was eigenaar van Bodega San Pedro, ooit een van de belangrijkste wijn- en singaniproducenten van Bolivia. De beslissende vonk kwam er in 2014 toen de Nederlandse Master of Wine Cees van Casteren María José liet kennismaken met de boomwijngaarden van Cinti. Ze werd verliefd op het landschap en kocht later de historische Hacienda San Roque bij Camargo. Anders dan veel kleine, versnipperde en gemengde percelen vormt San Roque 1 geheel dat specifiek voor wijnbouw wordt beheerd. Van 2020 tot 2024 hielp de Britse wijnmaker Nayan Gowda de stijl van het domein vormgeven. Zijn werk markeerde een nieuwe fase waarin traditionele wijnbouw werd gekoppeld aan een preciezere en hedendaagse manier van vinifiëren. In de kelder wordt zo weinig mogelijk ingegrepen. Er wordt onder meer gewerkt met spontane vergisting, beperkte hoeveelheden sulfiet en opvoeding in roestvrij staal, betonnen eieren en oude keramische amforen. Ook in de wijngaard gebeuren veranderingen bijzonder voorzichtig. De zussen willen de eeuwenoude ecosystemen niet simpelweg romantiseren maar ze met moderne kennis beter leren begrijpen. Snoeiwijzen en andere ingrepen worden stap voor stap aangepast zonder het complexe evenwicht tussen bomen, wijnstokken, bodem, dieren en water te verstoren. Die aanpak kreeg ondertussen internationale erkenning. De Negra Criolla Los Membrillos werd door wijngids Descorchados uitgeroepen tot een van de beste rode wijnen van Bolivia. Ook de Vischoqueña Blanc de Noir kreeg veel lof en werd tot de opvallendste witte wijnen van het land gerekend.
Druiven die je bijna nergens anders vindt
De identiteit van Jardín Oculto draait vooral om de historische criolla-druiven. Negra Criolla behoort genetisch tot dezelfde familie als País, Listán Prieto en Criolla Chica. Ze levert eerder verfijnde dan krachtige rode wijnen op met aroma’s van aardbei, framboos, rozen, kruiden en vochtige aarde. Door druiven van afzonderlijke percelen zoals San Roque, Los Membrillos en Molle Pampa apart te vinifiëren toont het domein hoeveel verschil er binnen 1 vallei kan bestaan. Moscatel de Alejandría zorgt voor uitgesproken aromatische witte wijn terwijl Vischoqueña nog zeldzamer is. Die natuurlijke kruising tussen Negra Criolla en Moscatel wordt beschouwd als een typisch Boliviaans druivenras. Jardín Oculto maakt er onder meer een Blanc de Noir van, een witte wijn die uit blauwe druiven wordt geperst en frisheid met florale en subtiel kruidige aroma’s combineert. In de oude gemengde wijngaarden groeien bovendien vrijwel verdwenen variëteiten zoals Imporeña en Uvilla. Sommige aangetroffen druiven konden zelfs met DNA-onderzoek nog niet overtuigend worden geïdentificeerd. De wijngaarden fungeren daardoor bijna als een levende genetische databank van de Zuid-Amerikaanse wijnbouw. Ook met Tannat laat Jardín Oculto een ander gezicht van Bolivia zien. In plaats van de doorgaans krachtige druif om te vormen tot een zware, tanninerijke wijn, wordt voor de Tannat Nouveau vergisting van volledige druiventrossen in een afgesloten tank onder koolstofdioxide gebruikt. Het resultaat is een lichte, sappige wijn vol kersen, aardbeien en viooltjes met zachte tannines en een bescheiden alcoholgehalte. Jardín Oculto probeert van Bolivia geen tweede Argentinië of Chili te maken. Het domein zoekt juist naar wat Cinti onvervangbaar maakt namelijk extreme hoogte, oude criolla-genetica, bijzondere irrigatiesystemen en wijnstokken die letterlijk in bomen klimmen. Wie dacht dat de wijnwereld geen geheimen meer had heeft duidelijk nog niet in deze verborgen tuin rondgelopen.
De wijnen van Jardín Oculto zijn in België beschikbaar via https://swaffou.com/nl/home